Bijeenkomst Gemeenschappelijk Wonen voor ouderen 22 juni 2022



Inleiding

De positie van ouderen op de Amsterdamse woningmarkt vraagt om extra aandacht. Het aantal 65-plussers neemt toe van 12% naar 16% van alle Amsterdammers in 2030. Het klassieke verzorgingshuis is verdwenen. Ouderen blijven langer thuis wonen. Veel woningen in de stad zijn niet geschikt om oud in te worden.  

Om deze redenen heeft de gemeenteraad van Amsterdam in 2015 besloten een programma ouderenhuisvesting in te stellen. Het huisvestingsbeleid voor ouderen is aangescherpt, de verhuisregelingen zijn verbeterd, er zijn wooncoaches gekomen en woningcorporaties en zorgaanbieders werken beter samen in de zorghuisvesting. Ondanks deze verbeteringen zijn er nog steeds  knelpunten in de woonsituatie van ouderen.

Senioren willen anders wonen 

Hoewel voor veel senioren de stap om te verhuizen een behoorlijk lastige is, denken veel mensen toch na over een nieuwe levensfase. Daarbij past een bewuste keus voor een geschikte woning met een passende sociale omgeving, met behoud van zelfstandigheid en eigen regie. 

Senioren kiezen daarbij bij voorkeur voor levensloopbestendige bouw, waardoor het mogelijk is bij lichamelijke beperkingen toch lang thuis te blijven. Liefst in een omgeving die het mogelijk maakt om actief te zijn en te blijven. Daarnaast is het behoud van sociaal contact en aanspraak voor senioren van groot belang. In die zin is het belang van een ‘gemeenschap’ herontdekt. 

Ook in het kader van een heel andere ontwikkeling, de groeiende noodzaak te werken aan duurzaamheid en energiebesparing, is gemeenschappelijk wonen een interessant initiatief. Door samen voorzieningen te delen en duurzaam te bouwen, kan men als groep meer bereiken dan als individu. Woongemeenschappen dragen bij aan de knelpunten in de huidige woningmarkt, omdat ouderen vaak een grotere woning achterlaten, als zij verhuizen. Kortom: ‘anders wonen’ door senioren draagt bij aan de maatschappij waarin zij leven. Meer informatie over gemeenschappelijk wonen kunt u vinden in de brochures van de Landelijke Vereniging Gemeenschappelijk wonen van Ouderen: https://www.lvgo.nl/flyer-gemeenschappelijk-wonen-50-plus/  en https://www.lvgo.nl/lvgo/publicaties-lvgo/ .

Langer zelfstandig (kunnen) blijven voor alle senioren 

Het beleid van de overheid is erop gericht langer zelfstandig wonen te stimuleren. Dat doet zij onder andere door gemeenten aan te moedigen de woonbehoefte van ouderen binnen de gemeente in kaart te brengen, de totstandkoming van meer nieuwe (geclusterde) woonzorgvormen voor ouderen te stimuleren en daarmee de doorstroming van ouderen naar geschikte woningen te bevorderen. De overheid richt zich bij dit alles met name op gemeenten, woningcorporaties, senioren en initiatieven voor woongroepen of andere nieuwe woonvormen. Amsterdam laat met een door de gemeente en woningcorporaties ondergetekende Intentieverklaring Geclusterd Wonen zien dat zij serieus zijn op dit thema. Komende jaren wordt gewerkt aan het bouwen van in totaal 2000 geclusterde woningen voor ouderen in de stad. 

Initiatiefnemers: VAA, Gemeente Amsterdam, LVGO

De bijeenkomst: Centraal staan de volgende vragen:

  1. Welke knelpunten ervaren partijen op dit moment
  1. Wat is er nodig om ze weg te nemen

De deelnemers zijn deels wooninitiatieven en deels andere belanghebbenden zoals 

  • Bestaande woongroepen
  • Gemeente
  • Koepels
  • Faciliterende instellingen

Helaas ontbreken de wooncorporaties!

Er zijn twee aandachtsgebieden te onderscheiden:

  • Bestaande wooninitiatieven
  • Nieuwe initiatieven
  1. Bestaande groepen

Knelpunten, vergrijzing, onevenwichtige samenstelling, gebrek aan diversiteit, toenemende passiviteit (minder gemeenschap, toenemend alleen maar wonen), ontstaan van zorgvragen.

Wat te doen

Wachtlijsten delen, meer ‘durf’ bij intake nieuwe bewoners, uitwisselen ervaringen met andere groepen en nieuwe initiatieven, organiseren van zorg, betrekken zorg en welzijnsorganisaties. Meergeneratiewonen?

  1. Nieuwe initiatieven

Knelpunten, procedures duren veel te lang, energie loopt weg. Opgave is te ingewikkeld voor ‘amateurs’. Samenstellen van een mooie groep is lastig. Onderhoud aan groep is nodig.

  • Ervaring leert dat veel belangstellenden op de valreep afhaken. 
  • Er zijn te weinig geschikte locaties
  • Er zijn te weinig betaalbare locaties

Wat te doen

  1. Ontwikkelen van een makelaarsfunctie, hier is een overzicht van alle projecten en initiatieven. Belangstellenden krijgen een persoonlijke intake zodat een goede match gemaakt kan worden. 
  2. Delen van wachtlijsten, mensen die ingeschreven staan bij een bestaand project kunnen worden gewezen op nieuwe initiatieven.
  3. Minder procedures, snellere procedures. Combinaties wenselijk van sociaal, midden en vrije sector en wellicht koop.
  4. Kennis en ervaring delen, elkaar kunnen vinden. 
  5. Professionele ondersteuning van initiatieven.
  6. Zorg voor voldoende geschikte locaties.

Algemeen

  1. Doorstroming is gewenst, maar niet iedere burger kan of wil zijn eigen woonomgeving mee helpen creëren.
  2. Ouderen wonen in vertrouwde buurt tegen relatief lage kosten in een ruime woning en moeten verleid worden om te verhuizen naar kleiner en duurder…..!?
  3. Wooncorporaties activeren!! Zij kunnen ook het eigen bewonersbestand benaderen en wijzen op initiatieven. Gemakkelijker verhuizen in de buurt. Snel en gemakkelijk woningruilen kan al veel opleveren: makelaarsfunctie!
  4. Kennis van de mogelijkheden van wooninitiatieven bij ouderen vergroten. Een meer directe en actieve benadering door bijv woningcorporaties
  5. Betrekken zorg en welzijn: er zal steeds meer ‘thuis’ moeten: alvast op voorsorteren.

Vervolg

De bijeenkomst was geanimeerd en werd als nuttig ervaren. Volgende stap: een werkbezoek naar projecten in Den Haag.

De initiatiefnemers: VAA, Gemeente Amsterdam en de LVGO bereiden dit voor en komen nog met verdere voorstellen.